Bạn Biết Gì Về Hội Chứng Rối Loạn Lo Âu Không Biệt Định?
- viennghiencuutamly
- 20 thg 12, 2021
- 8 phút đọc
Việc phát hiện và chẩn đoán hội chứng rối loạn lo âu không biệt định thường gặp nhiều khó khăn do không có đủ tiêu chí để xác định chính xác tình trạng bệnh. Tuy nhiên nếu không sớm phát hiện và điều trị, bệnh vẫn sẽ gây ra rất nhiều hệ lụy không tốt ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tinh thần và cuộc sống của người bệnh.
Hội chứng rối loạn lo âu không biệt định là gì?
Rối loạn lo âu là một căn bệnh tâm lý tiềm ẩn rất nhiều nguy hiểm được đặc trưng bằng các trạng thái lo âu quá mức ngay cả với các tình huống, sự kiện bình thường; có xu hướng lặp đi lặp lại các hành vi, suy nghĩ hay có thể trở nên hoảng loạn, kích động khi đứng trước các sự kiện gây căng thẳng. Bản thân người bệnh đôi khi có thể hiểu rằng mình có những nỗi sợ vô lý nhưng lại không thể nào kiểm soát được.
Có rất nhiều dạng rối loạn lo âu như ám ảnh sợ bệnh tật, rối loạn hoảng sợ, rối loạn lo âu lan tỏa… Các phân loại bệnh sẽ dựa trên triệu chứng, nguồn gốc nỗi sợ, các tình huống gây sợ. Các chẩn đoán thường được thực hiện thông qua ICD – 10 (Phân loại thống kê quốc tế về các bệnh tật và vấn đề sức khỏe liên quan) hay DSM – 5 (Cẩm nang Chẩn đoán và Thống kê Rối loạn tâm thần) để xác định và phân loại bệnh chính xác hơn.
Tuy nhiên các hội chứng rối loạn lo âu không biệt định lại nằm ngoài các dự đoán này. Người bệnh vẫn có những triệu chứng lo âu, hoảng loạn quá mức nhưng lại không có đầy đủ các triệu chứng để chẩn đoán phân loại bệnh chính khác như các dạng bệnh khác. Điều này đã gây ra rất nhiều khó khăn trong quá trình chẩn đoán và xác định bệnh.
Thực tế thì hội chứng rối loạn lo âu không biệt định cũng có được ghi rõ và phân loại trong các cuốn sách chuyên ngành nhưng lại không có quá nhiều các tài liệu nêu rõ các triệu chứng, nguyên nhân hay yếu tố giúp chẩn đoán bệnh. Điều này cũng khiến việc đưa ra chẩn đoán của bác sĩ hay chuyên gia gặp nhiều khó khăn, đặc biệt với những người mới chưa có kinh nghiệm.
Triệu chứng rối loạn lo âu không biệt định
Triệu chứng chính của rối loạn lo âu là sợ hãi hoặc lo lắng quá mức. Rối loạn lo âu cũng có thể gây khó thở, khó ngủ, khó nằm yên và khó tập trung. Các triệu chứng cụ thể phụ thuộc vào loại rối loạn lo âu mà người bệnh mắc phải.
Các triệu chứng rối loạn lo âu không biệt định thường gặp là:
Hoảng sợ, sợ hãi và lo lắng.
Cảm giác hoảng sợ, tuyệt vọng hoặc nguy hiểm.
Các vấn đề về giấc ngủ.
Không thể giữ bình tĩnh và tĩnh lặng.
Tay hoặc chân lạnh, đổ mồ hôi, tê hoặc ngứa ran.
Khó thở.
Thở nhanh và gấp hơn bình thường (tăng thông khí).
Tim đập nhanh
Khô miệng.
Buồn nôn.
Căng cơ.
Chóng mặt
Suy nghĩ về một vấn đề lặp đi lặp lại và không thể dừng lại (suy ngẫm lại).
Không có khả năng tập trung.
Tránh xa các đồ vật hoặc địa điểm gây sợ hãi một cách cố ý hoặc ám ảnh.
Nguyên nhân hội chứng rối loạn lo âu không biệt định
Hiện tại, hội chứng rối loạn lo âu không biệt định vẫn chưa thể xác định cơ chế gây nên những nhiễu loạn tâm lý này. Tuy nhiên bệnh cũng được cho là có liên quan đến các yếu tố di truyền, ám ảnh từ quá khứ, người thường xuyên trong trạng thái căng thẳng, stress quá mức hay những người có xu hướng lạm dụng các chất gây nghiện, chất kích thích.
Bên cạnh đó ở những người vốn đã có tính cách nhút nhát, có tinh thần yếu, người từng bị bệnh nặng hay các bệnh mãn tính buộc phải điều trị trong thời gian dài cũng có nguy cơ mắc bệnh rất cao.
Trong quá trình thăm khám với bác sĩ, người bệnh hãy thông báo và chia sẻ chi tiết về tình trạng sức khỏe, tiền sử tâm lý, tiền sử bệnh lý hay các yếu tố gia đình liên quan. Điều này sẽ giúp ích rất nhiều cho quá trình đưa ra chẩn đoán cuối cùng và lên phác đồ điều trị phù hợp với từng người.
Phân biệt rối loạn lo âu không biệt định và rối loạn lo âu thông thường
Theo các bạn, “không biệt định” có nghĩa là gì? Thực ra, đây là một cụm từ có thể nói là đậm chất chuyên ngành y khoa. Còn với người bình thường, chúng ta sẽ hiểu nghĩa là “không xác định”. Như vậy, rối loạn lo âu không biệt định tức là mọi triệu chứng đều mơ hồ, lúc có lúc không, lúc đúng lúc sai. Rất khó để chẩn đoán chính xác 100% về dấu hiệu ban đầu của căn bệnh này. Đó cũng chính là lý do chứng tâm lý này gọi là “vừa có vừa không”.
Về cơ bản, rối loạn lo âu không biệt định có triệu chứng và dấu hiệu bệnh tương đối giống với đặc điểm chung của rối loạn lo âu. Đó là cũng mất ngủ, lo lắng sợ hãi, mất tập trung, thường xuyên cáu gắt, nổi nóng, tính khí thất thường,…
Nhưng điểm khác biệt ở đây là dấu hiệu của bệnh này không đầy đủ và rõ ràng một chút nào. Có lúc sẽ có triệu chứng giống giống với rối loạn lo âu, có lúc lại thêm các dấu hiệu khác giống với vài căn bệnh tâm lý khác.
Chính điều này đã làm tăng độ khó khăn cho bác sĩ tâm lý khi chẩn đoán về căn bệnh này. Mà bệnh tâm lý thì để điều trị hiệu quả thì rất cần đến chữa triệu chứng tâm lý. Chẩn đoán triệu chứng sai thì chữa làm sao mà khỏi được đây? Đúng không nào?
Hướng điều trị hội chứng rối loạn lo âu không biệt định
Mặc dù có các triệu chứng không quá rõ ràng và dễ nhầm lẫn với một số vấn đề tâm lý khác nhưng nhìn chung hướng điều trị cho các bệnh này khá tương tự nhau. Hiện nay hai phương pháp chính được sử dụng trong điều trị các bệnh tâm lý là dùng thuốc và trị liệu tâm lý kết hợp với việc thay đổi lối sống khoa học để loại bỏ sớm những điều tiêu cực trong tâm trí người bệnh.
Hầu hết các biện pháp này đều có thể được thực hiện như nhau, quan trọng là cách mà nhà trị liệu áp dụng cho từng người bệnh như thế nào. Người bệnh nên tìm đến các bệnh viện lớn có chuyên khoa về tâm thần hay các trung tâm tâm lý uy tín, có các chuyên gia tâm lý giỏi, có chuyên môn cao để có thể đưa ra chẩn đoán và phác đồ trị liệu phù hợp nhất cho từng người.
Dùng các loại thuốc Tây
Một số loại thuốc được sử dụng để điều trị chứng rối loạn lo âu. Nói chuyện với bác sĩ hoặc bác sĩ tâm thần về ưu và nhược điểm của từng loại thuốc để quyết định loại nào tốt nhất cho bạn. Các loại thuốc thường được sử dụng để điều trị rối loạn lo âu bao gồm:
Thuốc chống trầm cảm: Thuốc chống trầm cảm hiện đại (SSRI và SNRI) thường là những loại thuốc đầu tiên được kê cho người bị rối loạn lo âu. Ví dụ về SSRI là escitalopram (Lexapro) và fluoxetine (Prozac). SNRIs bao gồm duloxetine (Cymbalta) và venlafaxine (Effexor).
Bupropion: Đây là một loại thuốc chống trầm cảm khác thường được sử dụng để điều trị chứng lo âu mãn tính. Nó hoạt động khác với SSRI và SNRI.
Thuốc chống trầm cảm khác: Chúng bao gồm ba vòng và chất ức chế monoamine oxidase (MAOIs). Chúng ít được sử dụng hơn vì các tác dụng phụ, như giảm huyết áp, khô miệng, mờ mắt và bí tiểu, có thể gây khó chịu hoặc không an toàn cho một số người.
Benzodiazepin: Bác sĩ có thể kê một trong những loại thuốc này nếu bạn đang có cảm giác hoang mang hoặc lo âu dai dẳng. Chúng giúp giảm lo âu. Ví dụ như alprazolam (Xanax) và clonazepam (Klonopin). Chúng hoạt động nhanh chóng, nhưng bạn có thể trở nên phụ thuộc vào chúng. Thông thường, chúng được dùng để bổ sung cho việc điều trị chứng rối loạn lo âu của bạn và bạn không nên dùng chúng trong thời gian dài.
Thuốc chẹn beta: Loại thuốc cao huyết áp này có thể giúp bạn cảm thấy dễ chịu hơn nếu đang có các triệu chứng lo âu về thể chất, chẳng hạn như tim đập nhanh, run rẩy. Thuốc chẹn beta có thể giúp bạn thư giãn trong cơn lo âu cấp tính.
Thuốc chống co giật: Được sử dụng để ngăn ngừa co giật ở những người bị động kinh, những loại thuốc này cũng có thể làm giảm các triệu chứng rối loạn lo âu nhất định.
Thuốc chống loạn thần: Liều lượng thấp của những loại thuốc này có thể được thêm vào để giúp các phương pháp điều trị khác hoạt động tốt hơn.
Trị liệu tâm lý
Tâm lý trị liệu là phương pháp được ứng dụng cho rất nhiều vấn đề tâm lý hiện nay, bao gồm cả hội chứng rối loạn lo âu không biệt định. Thông qua việc trò chuyện cùng người bệnh, chuyên gia tâm lý có thể nắm bắt rõ các triệu chứng, nỗi hoảng sợ, nguồn gốc nỗi sợ nên cũng góp phần đưa ra chính xác các chẩn đoán bệnh hơn. Đây là phương pháp được đánh giá khá cao trong điều trị các dạng rối loạn lo âu hiện nay.
Chuyên gia tâm lý sẽ lắng nghe những chia sẻ từ bệnh nhân để đưa ra các đánh giá, nhận định và lên liệu trình trị liệu phù hợp. Mục tiêu của phương pháp này là giúp bệnh nhân hiểu được bản chất vấn đề nỗi sợ của mình, loại bỏ những cảm xúc tiêu cực và nhận thức sai lệch để thay thế bằng những điều tích cực, đúng đắn hơn. Khi bản thân người bệnh có thể thay đổi hướng suy nghĩ của mình thì cảm xúc, hành vi cũng thay đổi theo.
Tùy vào tình trạng của bệnh nhân, chuyên gia trị liệu cũng có thể sắp xếp các không gian phù hợp để người bệnh học đối diện với nỗi sợ hãi thay vì tìm cách chạy trốn, né tránh như trước. Chuyên gia tâm lý cũng hướng dẫn người bệnh cách đương đầu với căng thẳng, các liệu pháp thư giãn, cách kiểm soát cảm xúc để ngăn ngừa nguy cơ bệnh tái diễn trở lại ngay sau đó.
Điều trị rối loạn lo âu bằng tâm lý trị liệu thực sự mang đến rất nhiều lợi ích cho người bệnh bởi có thể hạn chế tối đa các tác dụng phụ. Người bệnh nên thực hiện đúng với những hướng dẫn từ nhà trị liệu, nếu đáp ứng tốt với phương pháp này thì khả năng tái phát bệnh thường khá thấp.
Hội chứng rối loạn lo âu không biệt định do không có các triệu chứng cụ thể nên đôi khi có thể bị nhầm lẫn trong chẩn đoán và gây ra rất nhiều hệ lụy xấu trong cuộc sống, sức khỏe của người bệnh. Thay đổi thói quen sống lành mạnh, loại bỏ những căng thẳng, duy trì các thói quen tốt có thể giúp phòng tránh được nguy cơ mắc căn bệnh này. Hy vọng những chia sẻ này đã đem đến cho bạn nhiều thông tin hữu ích.
Bình luận